Συνηρημένα σε -άω

Συνηρημένα Ρήματα  Α΄ Τάξης σε -άω, -ῶ

Γενικά Χαρακτηριστικά

• Συνηρημένα είναι τα φωνηεντόληκτα ρήματα, των οποίων ο χαρακτήρας –α-, -ε- ή -ο- συγχωνεύεται (συναιρείται) με το ακόλουθό του φωνήεν της κατάληξης. Αυτή η συγχώνευση ονομάζεται συναίρεση (πβ. ν.ε.: αγαπάει, αγαπά). Αλλιώς αποκαλούνται περισπώμενα, γιατί στο α΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα Ε.Φ. παίρνουν περισπωμένη.

Γενικές Οδηγίες Σχηματισμού

• Οι συναιρέσεις αφορούν μόνο τον Ενεστώτα και τον Παρατατικό σε όλες τις εγκλίσεις τους. Ορισμένοι Μέλλοντες σχηματίζονται επίσης κατά τα συνηρημένα (σε -έω) .
• Κλίνουμε την ασυναίρετη μορφή ακολουθώντας πλήρως τα βαρύτονα ρήματα.
• Κατόπιν συναιρούμε το θεματικό φωνήεν με το φωνήεν ή τη δίφθογγο που ακολουθεί αμέσως μετά σύμφωνα με τον Οδηγό Συναιρέσεων που ακολουθεί:

Οδηγός Συναιρέσεων

α+ε, α+η > α

α+ει, α+ῃ > ᾳ

α+ο, α+ου, α+ω > ω

α+οι > ῳ

Ενεργητική Φωνή

Ενεστώτας

Οριστική	Υποτακτική	Ευκτική
τιμάω         >    τιμῶ τιμάεις       >    τιμᾷς τιμάει        >    τιμᾷ τιμάομεν    >    τιμῶμεν τιμάετε      >    τιμᾶτε τιμάουσιν   >    τιμῶσιν	τιμάω         >    τιμῶ τιμάῃς        >    τιμᾷς τιμάῃ         >    τιμᾷ τιμάωμεν   >    τιμῶμεν τιμάητε      >    τιμᾶτε τιμάωσιν    >    τιμῶσιν	τιμάοιμι     >    τιμῷμι τιμάοις      >    τιμῷς τιμάοι        >    τιμῷ τιμάοιμεν  >    τιμῷμεν τιμάοιτε    >    τιμῷτε τιμάοιεν    >     τιμῷεν

Προστακτική	Απαρέμφατο	Μετοχή
— τίμαε           >       τίμα τιμαέτω      >       τιμάτω                    — τιμάετε       >       τιμᾶτε τιμαόντων   >   τιμώντων	τιμάεν > τιμᾶν	τιμάων        >    τιμῶν τιμάουσα     >    τιμῶσα τιμάον         >    τιμῶν

Παρατατικός

Οριστική

ἐτίμαον            >          ἐτίμων ἐτίμαες            >          ἐτίμας ἐτίμαε             >          ἐτίμα ἐτιμάομεν        >          ἐτιμῶμεν ἐτιμάετε          >          ἐτιμᾶτε ἐτίμαον            >          ἐτίμων

Μέση Φωνή

Ενεστώτας

Οριστική	Υποτακτική	Ευκτική
τιμάομαι     >   τιμῶμαι τιμάει (-ῃ)   >   τιμᾷ τιμάεται      >   τιμᾶται τιμαόμεθα  >   τιμώμεθα τιμάεσθε    >   τιμᾶσθε τιμάονται    >   τιμῶνται	τιμάωμαι     >   τιμῶμαι τιμάῃ           >   τιμᾷ τιμάηται      >   τιμᾶται τιμαώμεθα  >   τιμώμεθα τιμάησθε     >   τιμᾶσθε τιμάωνται    >   τιμῶνται	τιμαοίμην       >    τιμῴμην τιμάοιο           >    τιμῷο τιμάοιτο         >    τιμῷτο τιμαοίμεθα    >    τιμῴμεθα τιμάοισθε      >    τιμῷσθε τιμάοιντο       >    τιμῷντο

Προστακτική	Απαρέμφατο	Μετοχή
— τιμάου         >   τιμῶ τιμαέσθω    >   τιμάσθω — τιμάεσθε     >   τιμᾶσθε τιμαέσθων  >   τιμάσθων	τιμάεσθαι > τιμᾶσθαι	τιμαόμενος      >    τιμώμενος τιμαομένη       >    τιμωμένη τιμαόμενον      >    τιμώμενον

Παρατατικός

Οριστική

ἐτιμαόμην        >          ἐτιμώμην ἐτιμάου            >          ἐτιμῶ ἐτιμάετο          >          ἐτιμᾶτο ἐτιμαόμεθα     >          ἐτιμώμεθα ἐτιμάεσθε        >          ἐτιμᾶσθε ἐτιμάοντο        >          ἐτιμῶντο

Γενικές Παρατηρήσεις

• Προσοχή στο σχηματισμό του απαρεμφάτου ενεργητικού ενεστώτα· σχηματίζεται με την αρχαιότερη κατάληξη –εν και όχι με την -ειν!
• Αποφασίζουμε τη θέση του τόνου ως εξής:

1. i) Αν στο ασυναίρετο ο τόνος βρισκόταν έξω από τα συναιρούμενα, μένει εκεί που ήταν και όποιος ήταν (π.χ. ἐτίμαον > ἐτίμων).
2. ii) Αν στο ασυναίρετο ο τόνος βρισκόταν πάνω σε ένα από τα συναιρούμενα, τώρα τίθεται στο αποτέλεσμα της συναίρεσης (π.χ. τιμάω > τιμῶ).

• Αποφασίζουμε το είδος του τόνου ως εξής:

1. i) Αν η τονούμενη συναίρεση είναι λήγουσα, περισπάται.
2. ii) Αν η τονούμενη συναίρεση είναι προπαραλήγουσα, οξύνεται.

iii) Αν η τονούμενη συναίρεση είναι παραλήγουσα, ακολουθούμε το γνωστό κανόνα.

• Προκειμένου να σχηματίσουν τους υπόλοιπους χρόνους τους (πλην Ενεστώτα και Παρατατικού), τα συνηρημένα τρέπουν το χαρακτήρα τους σε η (-άω,-έω) και ω (-όω) [π.χ. τιμήσω, ποιήσω, δηλώσω]. Εξαίρεση αποτελούν τα συνηρημένα σε -άω που έχουν ε, ι ή ρ πριν από το -άω, τα οποία διατηρούν το α (αλλά μακρό) σε όλους τους χρόνους (π.χ. θηρῶ, ἐθήρων, θηράσω, ἐθήρασα, τεθήρακα, ἐτεθηράκειν).

Εξαιρέσεις

• Τα ρήματα ζῶ, πεινῶ, διψῶ και χρῶμαι είναι συνηρημένα σε –ήω, –ῶ.
• Ακολουθούν τα –άω, –ῶ, αλλά σχηματίζουν κατάληξη–η και –ῃ, όπου τα υπόλοιπα σχηματίζουν κατάληξη –α και –ᾳ αντίστοιχα (π.χ. πεινῶ, πεινῇς, πεινῇ, πεινῶμεν, πεινῆτε, πεινῶσιν).

Στη συνέχεια ακολουθούν υποδείγματα κλίσης στην ενεργητική και παθητική φωνή.

Κλίση Εξαιρέσεων

Ενεργητική Φωνή

Ενεστώτας

Οριστική	Υποτακτική	Ευκτική
ζήω            >    ζῶ ζήεις          >    ζῇς ζήει            >    ζῇ ζήομεν       >    ζῶμεν ζήετε         >    ζῇτε ζήουσιν      >    ζῶσιν	ζήω            >    ζῶ ζήεις          >    ζῇς ζήει            >    ζῇ ζήομεν       >    ζῶμεν ζήετε         >    ζῇτε ζήουσιν      >    ζῶσιν	ζήοιην        >   ζῴην ζήοιης        >   ζῴης ζήοιη          >    ζῴη ζήοιμεν      >    ζῷμεν ζήοιτε        >    ζῷτε ζήοιεν        >     ζῷεν

Προστακτική	Απαρέμφατο	Μετοχή
— ζήε              >       ζῆ ζηέτω          >       ζήτω                    — –                  > – –                  >	ζήεν > ζῆν	ζήων            >    ζῶν ζήουσα        >    ζῶσα ζήον            >    ζῶν

Παρατατικός

Οριστική

ἔζηον               >         ἔζων ἔζηες                >         ἔζης ἔζηε                 >         ἔζη ἐζήομεν            >         ἐζῶμεν ἐζήετε             >         ἐζῆτε ἔζηον               >         ἔζων

Μέση Φωνή

Ενεστώτας

Οριστική	Υποτακτική	Ευκτική
χρήομαι      >   χρῶμαι χρήει (-ῃ)    >   χρῇ χρήεται       >   χρῆται χρηόμεθα   >   χρώμεθα χρήεσθε     >   χρῆσθε χρήονται     >   χρῶνται	χρήομαι      >   χρῶμαι χρήει (-ῃ)    >   χρῇ χρήεται       >   χρῆται χρηόμεθα   >   χρώμεθα χρήεσθε     >   χρῆσθε χρήονται     >   χρῶνται	χρηοίμην        >    χρῴμην χρήοιο            >    χρῷο χρήοιτο          >    χρῷτο χρηοίμεθα     >    χρῴμεθα χρήοισθε       >    χρῷσθε χρήοιντο        >    χρῷντο

Προστακτική	Απαρέμφατο	Μετοχή
— χρήου          >   χρῶ χρηέσθω     >   χρήσθω — χρήεσθε      >   χρῆσθε χρηέσθων   >   χρήσθων	χρήεσθαι > χρῆσθαι	χρηόμενος       >    χρώμενος χρηομένη        >    χρωμένη χρηόμενον       >    χρώμενον

Παρατατικός

Οριστική

ἐχρηόμην                     >         ἐχρώμην ἐχρήου                         >         ἐχρῶ ἐχρήετο                       >         ἐχρῆτο ἐχρηόμεθα                  >         ἐχρώμεθα ἐχρήεσθε                    >         ἐχρῆσθε ἐχρήοντο                     >         ἐχρῶντο

Ασκήσεις Εμπέδωσης

1. Να συμπληρώσεις τον παρακάτω πίνακα με τους κατάλληλους ρηματικούς τύπους: σιωπάω–ῶ: γ’ ενικ., έρωτάω-ῶ: β’ ενικ., ἡττάομαι – ῶμαι: β’  πληθ., ἐξαπατάομαι-ῶμαι: γ’ πληθ.

	Οριστική Ενεστώτα	Υποτακτική Ενεστώτα	Ευκτική Ενεστώτα	Προστακτική Ενεστώτα	Οριστική Παρατατικού
ἀνιάω-ῶ
νικάω-ῶ
αἰτιάομαι-ῶμαι
κοιμάομαι-ῶμαι

Στις παρακάτω φράσεις να εντοπίσετε τους τύπους συνηρημένων ρημάτων α’ τάξεως, να τους αναγνωρίσετε γραμματικά και να τους μεταφέρετε στον άλλο αριθμό:

α. Ἀλλά͵ φίλοι γὰρ οἱ παρόντες ἐν λόγῳ͵ τί ταῦτα τοὺς Λάκωνας αἰτιώμεθα;

β. Οὐδὲ διψῶσιν οὐδὲ πεινῶσιν ἄνθρωποι͵ πρὶν σοφοὶ γενέσθαι; Διψῶντες οὖν ὕδατος οὐκ ἔχουσι χρείαν οὐδ΄ ἄρτου πεινῶντες.

γ. Ἡ μὲν φαρμακευτικὴ διὰ φαρμάκων ἰᾶται τὰς ἀρρωστίας͵ ἡ δὲ νοσογνωμονικὴ (= επιστήμη του γιατρού, διαγνωστική) διὰ τοῦ γνῶναι τὸ ἀρρώστημα.

δ. Μὴ βοᾶτε· καὶ γὰρ τυγχάνει οὗτος πρόσθεν καθεύδων (= να κοιμάται).

3. Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τους σωστούς τύπους των συνηρημένων ρημάτων που δίνονται στις παρενθέσεις:

α. Tῷ δὲ στρατιώτῃ ζημία πληγαὶ καὶ τὸ………………. (πεινῶ).

β. Ἀλλὰ λέγε εἰ δοκεῖ τίς σοι ἰατρός͵ ὑγιᾶ (= υγιή) τινα ποιῶν͵ ὠφέλιμα καὶ ἑαυτῷ ποιεῖν καὶ ἐκείνῳ ὃν …………………………. (ἰῶμαι);

γ. ………………………… (ἀποδειλιῶ) καὶ σύ͵ ὦ Ἀδείμαντε͵ πλησίον τοῦ κινδύνου γενόμενος;

δ. Οὗτος Μυκηναῖος μὲν …………………………… (αὐδῶμαι = μιλώ) γένος͵ Ἱππομέδων ἄναξ (= άρχοντας).

ε. Οὔκουν οἴεσθε τὸ ξυμφέρον μὲν μετ΄ ἀσφαλείας εἶναι͵ τὸ δὲ δίκαιον καὶ καλὸν μετὰ κινδύνου ………………………….. (δρῶμαι);

4. Να συμπληρώσετε τους τύπους που σας ζητούνται στον παρακάτω πίνακα.

ΡΗΜΑ	ΤΥΠΟΣ	ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ὁράω-ῶ	β΄ εν. οριστ. παρατ.
ἐάω-ῶ	α΄ πληθ. υποτ. ενεστ.
δράω-ῶ	β΄ πληθ. προστ. ενεστ.
αἰτιάομαι-ῶμαι	β΄ εν. ευκτ. ενεστ.
ζήω-ῶ	β΄ εν. προστ. ενεστ.
χρήομαι-ῶμαι	β΄ εν. προστ. ενεστ.
διαιτάομαι-ῶμαι	γ΄ εν. προστ. ενεστ.
ἀκροάομαι-ῶμαι	γ΄ εν. οριστ. παρατ.

5. Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της στήλης Α΄ με τη γραμματική αναγνώρισή τους στη στήλη Β΄ (ένα στοιχείο της στήλης Β΄ περισσεύει):

Α΄	Β΄
1.       ὁρᾷς 2.       ἐῶμεν 3.       πεινῶντες 4.       τιμάσθω 5.       δρᾶν 6.       χρῷο 7.       δρᾶσθαι	α. απαρ. ενεστ. ε.φ. β. β’ εν. ευκτ. ενεστ. μ.φ. γ. απαρ. ενεστ. μ.φ. δ. γ΄ εν. οριστ. ή υποτ. ενεστ. μ.φ. ε. β΄ εν. οριστ. ενεστ. ε.φ. στ. α’ πληθ. οριστ. ή υποτ. ενεστ. ε.φ. ζ. γ´ εν. προστ. ενεστ. μ.φ. η. ονομ. πληθ. αρσ. γεν. μτχ. ενεστ. ε.φ.

Ασκήσεις από ευθύ σε πλάγιο λόγο

ΕΥΘΥΣ ΛΟΓΟΣ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ

▪ ΑΣΚΗΣΗ 1

Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στον πλάγιο λόγο με όλες τις δυνατές μορφές χρησιμοποιώντας ως ρήμα εξάρτησης αυτό που δίνεται σε παρένθεση.

1. Τὰ πλοῖα κατέκαυσεν, ἵνα μὴ Κῦρος διαβῇ. (οὗτος λέγει...)

2. Ὅτε ἡ μάχη ἐγένετο, Τισσαφέρνης ἐν Σάρδεσιν ἔτυχεν ὤν. (Οὗτος διηγεῖτο ὅτι...) 3. Ὦ ἄνδρες, μὴ θαυμάζετε ὅτι χαλεπῶς φέρω τοῖς παροῦσι πράγμασι. (Κλέαρχος ἐκέλευε...)

4. Ὃ μέλλεις ποιεῖν, μὴ λέγε. (Συνεβούλευεν...)

5. Φίλιππος, εἰ τότε ταύτην ἔσχε τὴν γνώμην, οὐκ ἂν ἐκτήσατο τοσαύτην δύναμιν. ( Γιγνώσκομεν...)

6. Πῶς ἂν τὴν μάχην συμφορώτατα ἡμῖν αὐτοῖς ποιήσαιμεν; (Ἐβουλεύοντο ..)

7. Οὗτος οὐ ποιεῖ ταῦτα. ( Ἔγνωσαν...)

8. Κατέβην χθὲς εἰς Πειραιᾶ. (Ἔφη Σωκράτης...)

9. Ἐπειδὰν ἡ στρατεία λήξῃ, εὐθὺς ἀποπέμψω σε. (Ἔφη..)

10. Ὁ βασιλεὺς ἐν τοῖς σκευοφόροις ἐστί. (Οἱ Ἕλληνες ᾔσθοντο...)

▪ ΑΣΚΗΣΗ 2

Στα παρακάτω παραδείγματα να τρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο.

1. Ἀλλὰ διαλέγου καὶ μάθε πρῶτον τίνες εἰσὶν. (ρήμα εξάρτ.: παρῄνει).

2. Τί φῶμεν πρὸς ταῦτα, ὦ Κρίτων; ἄλλο τι ἢ ὁμολογῶμεν; (ρήμα εξάρτ.: ἠπόρει).

3. Ἀλλ’ ἡμεῖς, ὦ ἄνδρες, μὴ πάθωμεν ταῦτα, ἀλλ’ ἴωμεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους. (ρήμα εξάρτ.: παραινεῖ).

4. Πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω; (ρήμα εξάρτ.: ἠρώτα). 5. Ὦ Σώκρατες, ἐγὼ μὲν ᾢμην τοὺς φιλοσοφοῦντας εὐδαιμονεστέρους χρῆναι γίγνεσθαι. (ρήμα εξάρτ.: λέγει).

▪ ΑΣΚΗΣΗ 3

Να μετατρέψετε σε πλάγιο λόγο τις επόμενες προτάσεις χρησιμοποιώντας ως ρήμα εξάρτησης αυτό που δίνεται σε παρένθεση.

1. Τίς ἔστιν ἡ χώρα; (Ξενοφῶν ἀνηρώτα)

2. Βούλει τι, ὦ Κῦρε, παραγγεῖλαι; (Ξενοφῶν ἤρετο Κῦρον).

3. Ἀναπλευσῇ (< ἀναπλέομαι = ἔρχομαι) ἔχων ἀργύριον; (Ἠρώτων αὐτὸν)

4. Πέρσης εἰμί, πορεύομαι δὲ ἀπὸ τοῦ Τιριβάζου στρατοπέδου, ὅπως τὰ ἐπιτήδεια λάβω. (Ἔφη)

5. Ὁ Ἀγησίλαος ὅπως βοηθήσῃ τοῖς τυράννοις, πράγματα τῇ πόλει παρέχει. (Ἔλεγον οἱ πολῖται)

6. Ἴστε τι χωρίον ἔξω τῆς Ἀττικῆς, ἔνθα οὐ προσβατὸν θανάτῳ; (Σωκράτης ἐπισκώπτων ἠρώτα)

7. Εἰ μὴ βοηθήσετε, στρατεύσουσιν ἐφ’ ἡμᾶς. (Οἱ Ὀλύνθιοι εἶπον αὐτοῖς)

8. Κῦρος μὲν τέθνηκεν, Ἀριαῖος δὲ πέφευγεν ἐν τῷ σταθμῷ. (Ἔλεγε)

9. Κλέαρχε, ἧκε. (Κῦρος παραγγέλλει (+ δοτική)

10. Ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπωμαι; (Ὁρῶ σε ἀποροῦντα)

11. Τί ἂν ποιῶν τὸν βίον εὐδαιμονέστατα διατελέσαιμι; (Ἐπερωτᾷ τὸν θεὸν)

▪ ΑΣΚΗΣΗ 4

Να τρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση από το ρήμα στην παρένθεση:

1. Βουλεύησθε περὶ τῶν αἰχμαλώτων (Λύσανδρος τοὺς συμμάχους ἐκέλευσε).

2. Ἡμῖν οὐδὲν ἔστιν ἀγαθὸν ἄλλο εἰ μὴ ὅπλα καὶ ἀρετὴ (Θεόπομπος εἶπεν).

3. Ἀφίκοντό ποτε εἰς Παναθήναια Ζήνων τε καὶ Παρμενίδης (ἔλεγεν Πυθόδωρος).

4. Πότερον βούλει μένειν ἢ ἀπιέναι; (Ἡ μήτηρ διηρώτα τὸν Κῦρον).

5. Ἡ πόλις κατελήφθη (Ἤισθοντο).

6. Ἐὰν ἡμῖν φίλια ταῦτ’ ᾖ βεβαίως, πέριξ τὴν Πελοπόννησον πολεμήσομεν (Ἐπρεσβεύοντο ὁρῶντες).

ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΕ ΕΥΘΥ ΛΟΓΟ

▪ ΑΣΚΗΣΗ 1

Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις από τον πλάγιο στον ευθύ λόγο.

1. Σωκράτης ἔλεγεν ὅτι, εἰ ἀναγκαῖον εἴη ἀδικεῖν ἢ ἀδικεῖσθαι, ἕλοιτ’ ἂν ἀδικεῖσθαι. 2. Ἡγεῖται τὸ νόμιμον εἶναι δίκαιον.

3. ᾜσθοντο ὅτι ἡ πόλις ἂν καταληφθείη.

4. Καὶ τούτους ὁρᾶτε προθύμως σῴζοντας τοὺς φίλους.

5. Οἱ Μυτιληναῖοι ἐβούλοντο ἀποπέμψασθαι τὰς ναῦς τῶν Ἀθηναίων.

6. Καὶ τοὺς φυγάδας ἐκέλευσε σὺν αὐτῷ στρατεύεσθαι.

7. Ὁ Ἀγησίλαος ἔλεγεν ὅτι, εἰ βλαβερὰ τῇ Λακεδαίμονι πεπραχὼς εἴη, δίκαιος εἴη ζημιοῦσθαι.

8. Πρωταγόρας ἐρωτᾷ, εἰ οὐκ αἰσχύνομαι τἀγαθὰ δεινὰ καλῶν.

9. Μάθε πρῶτον τίνες εἰσίν.

10. Παρεκελεύοντο Κύρῳ, μὴ μάχεσθαι, ἀλλ’ ὄπισθεν ἑαυτῶν τάττεσθαι.

11. Λέγουσιν ὡς, ἐπειδάν τις ἀγαθὸς ὢν τελευτήσῃ, μεγάλην τιμὴν ἔχει.

▪ ΑΣΚΗΣΗ 2

Να μεταφέρετε τις επόμενες περιόδους από τον πλάγιο λόγο στον ευθύ.

1. Ζεὺς ἐκέλευε Ἑρμῆν ἀπελθεῖν πρὸς Τίμωνα.

2. Λέγεται ὅτι Ἀλκιβιάδης, πρὶν εἴκοσι ἐτῶν εἶναι, Περικλεῖ διελέχθη περὶ νόμων.

3. Μάθε οἵτινές εἰσιν.

4. Ὁ ἀνὴρ ἔλεγε τῷ Ἑρμῇ ὅτι οὐκ ἂν λάβοι παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος.

5. Τισσαφέρνης ἐκέλευε, μέχρι δ’ αὐτὸς ἥκοι, τὰς σπονδὰς μένειν.

▪ ΑΣΚΗΣΗ 3

Να τρέψετε σε ευθύ λόγο τις επόμενες προτάσεις:

1. Θεμιστοκλῆς εἶπεν ὅτι ἡ πόλις σφῶν τετείχισται.

2. Πάντες ἂν ὁμολογήσαιεν ὁμόνοιαν μέγιστον ἀγαθὸν εἶναι.

3. Κλέαρχος ἐκέλευσεν τοὺς κήρυκας περιμένειν.

4. Ξενοφῶν ἐπυνθάνετο ὅπως κάλλιστα πορευθείη.

5. Οἱ Μάκρωνες ἠρώτων εἰ δοῖεν ἂν τούτων τὰ πιστά.

6. Πάντες ἐψηφίσαντο βοηθεῖν μετ’ Ἀγησιλάου τῇ Λακεδαίμονι.

7. Οὐδενί φασιν Λακεδαιμόνιοι πολέμιοι ἥκειν.

▪ ΑΣΚΗΣΗ 4

Να τρέψετε σε ευθύ λόγο τις επόμενες σύνθετες περιόδους του πλαγίου λόγου.

1. Ἔλεγεν ὅτι ἕτοιμος εἴη ἡγεῖσθαι αὐτοῖς, ἔνθα πολλὰ καὶ ἀγαθὰ λήψοιντο.

2. Τοὺς φυγάδας ἐκέλευσε σὺν αὐτῷ στρατεύεσθαι ὑποσχόμενος αὐτοῖς, εἰ καλῶς καταπράξειεν, ἐφ’ ἃ ἐστρατεύετο, μὴ πρότερον παύσεσθαι, πρὶν αὐτοὺς καταγάγοι. 3. Καὶ παρήγγειλαν, ἐπειδὴ δειπνήσειαν, πάντας ἀναπαύεσθαι καὶ ἕπεσθαι, ἡνίκα τις παραγγέλλοι.

4. Ἀλκιβιάδης οὐκ ἐν καλῷ ἔφη τοὺς Ἀθηναίους ὁρμεῖν, ἀλλὰ μεθορμίσαι παρῄνει εἰς Σηστόν, οὗ ὄντες ναυμαχήσετε, ἔφη.

5. Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος ὁ Προμηθεύς, ἥντινα σωτηρίαν τῷ ἀνθρώπῳ εὕροι, κλέπτει Ἡφαίστου καὶ Ἀθηνᾶς τὴν ἔντεχνον σοφίαν σὺν πυρί.

6. Ἐδέοντο οἱ Μαντινεῖς τῶν Ἀθηναίων ἱππέων βοηθῆσαι, εἴ τι δύναιντο.

7. Σεύθης ἔλεγεν ὅτι, εἰ μὴ καταβήσονται οἰκήσοντες, κατακαύσει τὰς κώμας.

8. Τισσαφέρνης ὤμοσεν Ἀγησιλάῳ, εἰ σπείσαιτο, ἕως ἔλθοιεν, οὓς πέμψειεν πρὸς βασιλέα ἀγγέλους, διαπράξεσθαι αὐτῷ ἀφεθῆναι αὐτονόμους τὰς πόλεις.

▪ ΑΣΚΗΣΗ 5

Να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο των επομένων προτάσεων σε ευθύ:

1. Ἔδοξεν αὐτοῖς προϊέναι εἰς τὰ πρόσω.

2. Ἀλέξανδρος ἔφασκεν εἶναι Διὸς υἱός.

3. Ἤκουον δῃουμένην τὴν χώραν.

4. Ἀπήγγειλεν ὅτι οἱ βάρβαροι φεύγοιεν κατὰ κράτος.

5. Ἠρώτα τί βούλοιντο.

6. Θηραμένης εἶπεν ὅτι οὐδὲν αὐτῷ μέλοι τοῦ ὑμετέρου θορύβου, ἐπειδὴ πολλοὺς τῶν Ἀθηναίων εἰδείη τοὺς τὰ

ὅμοια πράττοντας αὐτῷ.

▪ ΑΣΚΗΣΗ 6

Να εντοπίσετε τη μορφή της απόδοσης στις επόμενες υποθετικές προτάσεις και να τις επαναδιατυπώσετε στον ευθύ λόγο:

1. Ἀπεκρίναντο αὐτῷ πολλοῦ ἂν ἄξιον εἶναι, εἰ τοὺς ἀγαθοὺς διεγίγνωσκε.

2. Οἶμαι ἄν σε ταῦτα διαπραξάμενον ἀποπλεῖν, εἰ βούλοιο.

3. Θησεὺς πρὸς τὸν πατέρα προεῖπε χρήσεσθαι τοῖς ἱστίοις λευκοῖς, ἢν ὀπίσω πλέῃ τοῦ ταύρου κρατήσας.

4. Τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν, ὅστις ἀγνοεῖ τὸν ἐκεῖθεν πόλεμον δεῦρο ἥξοντα, ἂν ἀμελήσωμεν;

5. Ἔπειτα δὲ κατεστρατοπεδεύσατο τῷ μὲν πεζῷ ἐπὶ λόφῳ ἀπέχοντι τῆς πόλεως ὡς πέντε στάδια, πρὸ τῆς χώρας

ὄντι, ὅπως ἀποτέμνοιτο ἐντεῦθεν, εἴ τις ἐπὶ τὴν χώραν Κερκυραίων ἐξίοι.

6. Ἐγὼ δὲ καὶ τὰ πλείω ὁρῶ πρὸ ἡμῶν ὄντα, ἢν ἐθέλωμέν τε μεῖναι καὶ μὴ τῷ πλήθει αὐτῶν καταπλαγέντες τὰ

ὑπάρχοντα ἡμῖν κρείσσω καταπροδοῦναι.

7. Ἡγεῖτο ἅπαν ποιήσειν αὐτόν, εἴ τις ἀργύριον διδοίη.

8. Ἔφη δέ, εἰ οἱ πολῖται τοῖς ἄρχουσι πείθοιντο, τὰς πόλεις ἄριστ’ οἰκεῖσθαι.

9. Ἅπαντες ἐγίγνωσκον ὅτι, εἴ τινας θορυβουμένους αἴσθοιτο ὁ Κῦρος, τὸ αἴτιον τούτου σκοπῶν κατασβεννύναι τὴν ταραχὴν πειρῷτο.

Μετάφραση 6ου και ασκήσεις

Ίσως όμως θα φανεί άτοπο ότι εγώ σε προσωπικό επίπεδο συμβουλεύω όλ᾽ αυτά και τριγυρίζω και ασχολούμαι με  τόσα πράγματα, αλλά δημοσία δεν τολμώ να φανερωθώ μπροστά στον δήμο και να συμβουλεύσω όσα πρέπει την πόλη. Η αιτία είναι εκείνο που πολλές φορές και σε πολλά μέρη μ᾽ ακούσατε να λέω, ότι μου ᾽ρχεται δηλαδή μια θεϊκή  και [31d] υπερκόσμια [ φωνή] που και ο Μέλητος στ᾽ αστεία το ανάφερε μέσα στην κατηγορία. Αυτό το πράγμα μού άρχισε από τα παιδικά μου χρόνια και γίνεται μια φωνή μέσα μου, που, όταν γίνει, μ᾽ εμποδίζει πάντα από κείνο που πάω να κάμω και ποτέ δεν με προτρέπει. Αυτό είναι που μου εναντιώνεται και να πολιτευθώ. Και παρά πολύ καλά μού φαίνεται πως εναντιώνεται. Γιατί πολύ καλά ξέρετε, ω πολίτες Αθηναίοι, πως αν εγώ από καιρό επιχειρούσα να πολιτευθώ θα ήμουν χαμένος και ούτ᾽ εσάς θα σας είχα ωφελήσει [31e] τίποτε ούτε τον εαυτό μου. Και μη θυμώνετε μαζί μου που σας λέω την αλήθεια· γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος που μπορεί να σωθεί όταν εναντιώνεται με ειλικρίνεια, είτε σε σας είτε σε άλλον λαό, κι εμποδίζει να γίνονται πολλά άδικα και παράνομα στην πόλη. Γι᾽ αυτό [32a] είναι ανάγκη όποιος πραγματικά παλεύει για τη δικαιοσύνη, ακόμη κι αν σωθεί για λίγον καιρό, να μένει απλός πολίτης και να μην ασχολείται με την πολιτική.

 Με αφορμή το κείμενο διαβάστε από συντακτικό:

1.       Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις

2.       Δοτικές προσωπικές

3.       Κατηγορηματική μετοχή

4.       Αναφορικές εκφράσεις

ΆΣΚΗΣΗ

1.       Να εντοπίσετε τις αντωνυμίες του κειμένου και να αναγνωρίσετε το είδος τους.

2.       Να αναλύσετε τις μετοχές του αποσπάσματος.

7o κείμενο

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΠΡΟΟΙΜΙΑ ΜΑ΄

Ο Δημοσθένης έγραψε 56 προοίμια, τα οποία είναι ατελή σχεδιάσματα λόγων του και δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατό του. Στο συγκεκριμένο συμβουλεύει τους Αθηναίους να βοηθήσουν την πόλη τους που βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση.

οὐδέν᾽, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν πάντων ὑμῶν οὕτως οἴομαι κακόνουν εἶναι τῇ πόλει ὥστε μὴ χαλεπῶς φέρειν μηδὲ λυπεῖσθαι τοῖς γεγενημένοις. εἰ μὲν τοίνυν ἀγανακτοῦντας ἦν ἄπρακτόν τι ποιῆσαι τούτων, τοῦτ᾽ ἂν ἔγωγε παρῄνουν ὑμῖν ἅπασιν: ἐπειδὴ δὲ ταῦτα μὲν οὐκ ἂν ἄλλως ἔχοι, δεῖ δ᾽ ὑπὲρ τῶν λοιπῶν προνοηθῆναι ὅπως μὴ ταὐτὰ πείσεσθε, ὥσπερ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, νῦν γεγενημένων ἀγανακτεῖτε, οὕτω χρὴ σπουδάσαι ὑπὲρ τοῦ μὴ πάλιν ταὐτὰ συμβῆναι, καὶ νομίζειν μηδέν᾽ ἔχειν λόγον εἰπεῖν τῶν συμβουλευόντων τοιοῦτον, ὃς δυνήσεται σῷσαι τὰ παρόντα μηδενὸς ὑμῶν μηδὲν συναραμένου: οὐ γὰρ ἂν λόγος, ἀλλὰ θεός τις ὁ τοιοῦτος εἴη. [2] ἡ μὲν οὖν ἀρχὴ τοῦ ταῦθ᾽ οὕτως ἔχειν ἐκεῖθεν ἤρτηται, ἐκ τοῦ τῆς παραχρῆμα πρὸς ὑμᾶς ἕνεκα χάριτος ἐνίους τῶν λεγόντων ἐνταυθοῖ δημηγορεῖν, ὡς οὔτ᾽ εἰσφέρειν οὔτε στρατεύεσθαι δεῖ, πάντα δ᾽ αὐτόματ᾽ ἔσται..